गेजिङ र नाम्चीमा नेपाल–भारत साहित्य संगमको कार्यक्रम भव्यतापूर्वक सम्पन्न

प्रकाशित मिति : आइतवार, मंसिर १६, २०७५

काठमाडौं/भारतको सिक्किममा तीन दिवसीय नेपाल–भारत साहित्य संगम सम्पन्न भएको छ । नोभेम्बर २५ मा दक्षिण सिक्किमको गेजिङमा र २६ मा पूर्वी सिक्किम नाम्चीमा बृहद् काव्य गोष्ठी भयो । २७ नोभेम्बरमा दुई देशका लेखकहरूले प्रसिद्ध पर्यटकीय स्थल छाङ्गु तालको अवलोकन भ्रमण गरेका थिए ।

गेजिङमा भएको गोष्ठीमा बोल्दै समालोचक निनु चापागाईंले नेपाल र भारतबीच साहित्य क्षेत्रमा भएको संवादहीनता अन्त्य गर्न दुई देशबीच निरन्तर सिर्जनात्मक आदानप्रदान हुनुपर्नेमा जोड दिए । ‘हरेक वर्ष आउने–जाने गरेर मात्रै पुग्दैन,’ उनले भने, ‘हामीले भौतिक रूपमा पनि साहित्यका क्षेत्रमा ठोस काम गर्नुपर्ने छ । सिक्किमका लेखक–पत्रकारले नेपाललाई र नेपालका लेखक–पत्रकारले सिक्किमलाई चिन्न, बुझ्न र एक–अर्काबाट सिक्न यस्तो आदानप्रदानले पक्कै सहयोग पुग्नेछ ।’


कार्यक्रममा बोल्दै भारतका साहित्यकार तथा पद्मश्री केदार गुरुङले दुई भूगोलमा बस्ने भए पनि कला–संस्कृतिका माध्यमबाट सिर्जनात्मक सम्बन्ध बलियो बनाउनु पर्ने विचार व्यक्त गरे । ‘हामी भिन्न परिवेशमा छौं, आफ्नै मानु खान्छौं तर साहित्य र संस्कृतिले हाम्रो सम्बन्धलाई बलियो बनाइराख्नेछ’, गुरुङले भने ।

प्रेस क्लब अफ सिक्किमका अध्यक्ष एवं पत्रकार जोसेफ लेप्चाले छिमेकमा हुनुलाई एकअर्काको सहयोगीका रूपमा अथ्र्याउँदै भने, ‘छिमेकमा हुँदा नै न्वागी र बिलो बाँडेर खाने चलन हुन्छ । हामी आगामी दिनमा साहित्य क्षेत्रमा पनि बिलो बाँडौं र न्वागी पनि बाँडौं ।’ लेप्चाले दुई देशको सांस्कृतिक सम्बन्ध र साहित्यिक आदानप्रदान बलियो बनाउन नवगठित सिक्किम प्रज्ञा प्रतिष्ठान र लु सुन देवकोटा प्रज्ञा प्रतिष्ठानबीच समझदारी गर्ने तयारी भइरहेको जानकारी दिए ।

नाम्चीमा भएको कार्यक्रममा बोल्दै प्रगतिशील लेखक संघका अध्यक्ष तथा कवि मातृका पोखरलले सिक्किमको नेपाली साहित्य र नेपालको नेपाली साहित्यको सम्बन्धबारे चर्चा गरे । पोखरेलले भने, ‘सिक्किम र नेपालको सामाजिक–सांस्कृतिक सम्बन्ध धेरै पुरानो हो । सयौं वर्षअघिदेखि हाम्रा पुर्खाहरूको आउजाउ चलेको कुरा थुप्रै अभिलेखहरूबाट थाहा लाग्छ ।

गाउँघरमा सुखिम (सिक्किम) जाने कथा अझै सुन्न पाइन्छ ।’ नाम्चीको गोष्ठीमा सिक्किमका साहित्यकार थीरूप्रसाद नेपालले सिक्किम र नाम्चीको साहित्यिक वातावरणबारे बोलेका थिए भने नेपालबाट देवकोटा लु सुन प्रज्ञा प्रतिष्ठानका अध्यक्ष निनु चापागाईंले दुई देशीय साहित्यिक सम्बन्धबारे विचार राखेका थिए ।

दुवै ठाउँमा भएको गोष्ठीमा भारतको पश्चिम बंगाल (दार्जिलिङ), सिक्किम र नेपालका गरी तीन दर्जनभन्दा बढी स्रष्टा सहभागी थिए । नेपालबाट कवि विमल निभा, गायक–सङ्गीतकार जीवन शर्मा, कविहरू मातृका पोखरेल, इन्द्र रेग्मी, सीता शर्मा, रणेन्द्र बराली, सङ्गीत श्रोता, खगेन्द्रा खुशी, पुरुषोत्तम आचार्यले आ–आफ्ना रचना वाचन गरेका थिए । गायक जीवन शर्माले भने दुवै गोष्ठीमा गीत प्रस्तुत गरे ।


२७ नोभेम्बरमा प्रेस क्लब अफ सिक्किमका सदस्यहरूसहित नेपाली प्रतिनिधिमण्डलले सिक्किमको प्रसिद्ध पर्यटकीय स्थल छाङ्गु ताल अवलोकन भ्रमण गरेको थियो । चीन र भारतको व्यापारिक नाका नाथु–ला नाकाछेउको छाङ्गु लगायत क्षेत्रको भ्रमणमा सिक्किमको प्राकृतिक सौन्दर्य, चीन–भारत युद्ध (सन् १९६२), दुई देशबीचको व्यापार आदानप्रदानबारे पनि भ्रमण दललाई जानकारी गराइएको थियो ।

सिक्किमको प्रेस क्लब अफ सिक्किम र देवकोटा लु सुन प्रज्ञा प्रतिष्ठानको संयुक्त पहलमा कार्यक्रम भएको थियो । सन् २०१४ देखि दुई संस्थाले साहित्यिक भ्रमण र गोष्ठीसहितको आदानप्रदान समझदारीमा हस्ताक्षर गरेको प्रतिष्ठानका अध्यक्ष चापागाईंले बताए । सन् २०१९ को कार्यक्रम नेपालमा हुने बताइएको छ ।